همولیز نمونه و عواقب احتمالی

آزاد شدن محتویات داخل سلولی و همچنین تداخلات روش‌شناختی می‌تواند اندازه‌گیری بعضی Analytes را تحت تأثیر قرار دهد.

میزان و نوع این اثر به Analyte، شدت Hemolysis و روش اندازه‌گیری بستگی دارد.

به مین دلیل نباید برای همه آزمیش‌ها یک اثر ثابت برای Hemolysis در نظر گرفت.

Lipemia و Icterus نیز باید ثبت شوند

ظاهر نمونه قبل از انجام آزمایش اطلاعات ارزشمندی در اختیار آزمایشگاه قرار می‌دهد.

Lipemia می‌تواند باعث کدورت نمونه شود و در برخی روش‌های اندازه‌گیری ایجاد تداخل کند.

Icterus نیز ممکن است در برخی روش‌های آزمایشگاهی موجب interference شود.

وجود این شرایط الزاماً به معنی غیرقابل استفاده بودن تمام نمونه نیست. تصمیم باید بر اساس شدت تداخل، آزمایش موردنظر و مشخصات روش یا Analyzer گرفته شود.

بنابراین ثبت Sample Quality بخشی از کنترل کیفیت Pre-analytical است.

نمونه نامناسب را فقط «رد» نکنید؛ علت را مشخص کنید

سیستم کنترل کیفیت خوب باید بتواند علت نامناسب بودن نمونه را ثبت کند.

برای مثال:

Clotted EDTA sample

Marked hemolysis

Insufficient volume

Incorrect container

Unlabeled specimen

Prolonged transport

Inappropriate storage

ثبت این موارد دو مزیت دارد: نخست اینکه کلینیسین می‌داند چرا نتیجه ممکن است قابل اعتماد نباشد؛ دوم اینکه آزمایشگاه می‌تواند خطاهای تکرارشونده را شناسایی و برای کاهش آنها اقدام کند.

ارتباط کلینیسین و آزمایشگاه

نمونه آزمایشگاهی نباید بدون Context دیده شود.

اطلاعاتی مانند گونه و سن حیوان، علائم بالینی، محل نمونه‌برداری، داروهای مصرفی و تشخیص‌های افتراقی می‌توانند در انتخاب آزمایش و تفسیر نتیجه اهمیت داشته باشند.

این موضوع به‌ویژه در:

Cytology، Microbiology، Endocrinology و تفسیر نتایج غیرمعمول

اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

بنابراین ارتباط مؤثر میان دامپزشک و آزمایشگاه بخشی از فرآیند تشخیص است، نه یک مرحله جانبی.

نقش کنترل کیفیت در مرحله Pre-analytical

کنترل کیفیت فقط به اجرای کنترل‌های داخلی دستگاه محدود نمی‌شود.

یک سیستم آزمایشگاهی مناسب باید شاخص‌هایی مانند نمونه‌های Hemolyzed، نمونه‌های Clotted، حجم ناکافی، لوله نامناسب، خطاهای شناسایی و مشکلات انتقال را نیز پایش کند.

این اطلاعات می‌توانند نشان دهند که کدام قسمت از فرآیند نمونه‌گیری نیازمند آموزش یا اصلاح SOP است.

جمع‌بندی

یکی از مهم‌ترین اصول طب آزمایشگاهی دامپزشکی این است که کیفیت نتیجه از کیفیت نمونه جدا نیست.

پیشرفته‌ترین Analyzer نیز نمی‌تواند تمام خطاهایی را که پیش از رسیدن نمونه ایجاد شده‌اند اصلاح کند.

مسیر یک نتیجه قابل اعتماد از اینجا آغاز می‌شود:

Correct patient

→ Correct preparation

→ Correct sample

→ Correct container

→ Correct handling

→ Correct analysis

→ Correct interpretation